Mantar Malzemeler, Kökeni ve Kullanım Alanları

mantar_2

Mantar malzemeler uzun zamandır günlük hayatımızın içerisindeler.Onlara hemen hemen her yerde rastlamak mümkün. Şarap şişelerinde, bardak altlıklarında, panolarda, taburelerde, masalarda ve ders kitaplarında(Benim zamanımdaki biyoloji kitaplarında Robert Hooke’un ilk hücreyi kendi yaptığı mikroskop ile Şişe Mantarından alınmış bir kesit üzerinde gözlemlediği yazılmıştı(hemen şimdi küçük bir aramayla bu bilgi kırıntısını doğruladım). Yeni Türkiye’de Bilim, Biyoloji vs şeylere çok öncelik verilmiyor ama belki hala bu bilgiye bir ders kitabında rastlamak mümkündür.). Bu kadar sık rastladığım bu malzemenin nasıl olup da neyden yapıldığını merak etmemiş olmam bana çok şaşırtıcı geliyor.

Merakımı tetikleyen yeni IKEA kataloğu oldu. Yeni katalogda tasarımcılarla yapılmış söyleşilere yer verilmiş. Bunlardan birisinde tasarımcı IKEA’nın malzeme seçim süreçlerinden söz etmekteydi ve sürdürülebilir malzemelerin kullanımının IKEA için önemli bir prensip olduğundan bahsetmekteydi. Sürdürülebilir malzemeler konusuna değindikten sonra neden tasarımlarında Bambu ve Mantar gibi malzemelere yer vermeye çalıştığını söylüyordu. Sebep bu malzemelerin sürdürülebilir olmasıydı. Bambu 7 yılda büyümekte, mantar ise her 9 yılda bir tekrar hasat edilebilmekte. Bambunun neye benzediğini  biliyordum ama 9 yılda bir hasat edilebilen mantar acaba nasıl bir şeydi ve nasıl elde ediliyordu?

Aramalarıma şişe mantarıyla başladım ve kısa sürede sonuç aldım. Aradığım sorunun cevabı bir ağaçtı. Bu ağaç bir meşe. Mantar meşesi(Cork Oak). Bizim mantar olarak bildiğimiz ve kullandığımız malzemenin kökeni de bu ağacın gövdesinin kabukları. Mantarın hasat ediliş yöntemi çok ilginç. Bu videodan hasat yöntemini izleyebilirsiniz. Ayrıca bu video hasat yönteminin yanı sıra kısa bilgiler içermekte.

mantar_1

Cork Oak ile ilgili Wikipedia sayfasından daha detaylı bilgiye ulaşmak mümkün. Bu ağaç dünyada sadece çok kısıtlı bir alanda üretilmekte. Üretildiği ülkelerdeki ekonomiye toplam katkısı 1.5 milyar Euro olarak tahmin edilmekte. Üretildiği ülkelerde üretim yöntemi ağacı korumak için yasalarla belirlenmiş durumda. Ağaç belli bir yaşa gelmeden hasat yapılamıyor. İlk hasat ağaç 47 yaşı civarındayken yapılıyor. Ağaca zarar vermemek için iki hasat arasında en az 9 yıl olması gerekmekte ve bu zaman sınırı yasaylada konulmuş durumda. Ağacın çapının üç katı bir boyda hasat işlemi yapılabilmekte. Yani ağacın çapı 1 metre ise mantar hasatı ağacın kökünden 3 metre yüksekliğe kadar yapılabilmekte. Mantar meşesinin ömrü ortalama 150, 200 yıl kadar.Türkiye’de deneysel olarak(bilimsel çalışma amaçlı) mantar meşesi üretimine 1954 yılında başlanmış. Türkiye’deki Mantar meşesiyle ilgili çalışmaları şu makaleden okuyabilirsiniz.

Mantar esnekliği ve kolay şekillendirilebilirliği sebebiyle ilk olarak şarap şişelerinde tıpa olarak kullanılmış. Günümüzde hala mantar tıpalar şarap şişelerinde kullanılmakta, dünyadaki toplam mantar hasatının %15’i kadarı şişe mantarı üretiminde kullanılmakta. Yeni imalat ve işleme yöntemlerinin gelişmesiyle birlikte mantar kendine yeni kullanım alanları(Terlik ve ayakkabı tabanları, aksesuarlar, çantalar…) bulmuştur..

Mantarın hikayesi bana ilgi çekici geldi. Umarım size de ilgi çekici gelmiştir.

Mantar Malzemeler, Kökeni ve Kullanım Alanları” için 3 yorum

  1. Bana da ilgi çekici geldi, güzel yazmışsın wiki yazısı kıvamında, bu arada fotoğrafta görülen altlıktan birlikte almıştık ya, bendekinin birinin resmi çıkıverdi soyuldu fırt diye, dediğin gibi baya dandikmiş 🙂 daha iyisinden biz mi yapsak acaba 🙂

    Beğen

  2. Üzerine konuştuğumuz, birlikte merak ettiğimiz bir konu üzerine yazmışsın. Çok hoşuma gitti ve aydınlandım çünkü daha önce ağacın gövdesinden elde edilebileceğini hiç düşünmemiştim. Rengi, kokusu ve dokusuyla bence görsel ve kullanım açısından çok elverişli bir ürün. Kullanım alanları daha da genişletilebilir sanıyorum.

    Beğen

    1. Ayrıca videoda işçiler ağacın kabuğunu sırayla soyarlarken en sonunda ağaç çıplak kalmış gibi oldu 🙂 Sanırım çıplak kalmak ağaca zarar vermiyor olsa gerek..

      Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s